Tiểu sử
Ngô gia tự

Ngô Gia Tự sinh ngày 3/12/1908 ở làng Tam Sơn, phủ Từ Sơn Bắc Ninh. Hồi học ở trường Bưởi anh ham đọc sách và học rất giỏi, ngay cả giáo sư Pháp khó tính, thường coi rẻ người Việt Nam cũng phải phục anh là : “thông minh, tài trí”.
Bị đuổi khỏi trường vì tham gia bãi khoá thực dân pháp trả tự do cho cụ Phan Bội Châu, anh trở về quê dạy học rồi được giới thiệu vào Việt Nam thanh niên Cách Mạng đồng chí hội .
Năm 1927, sau khi sang Trung Quốc dự lớp huấn luyện trở về, anh được chỉ định vào tỉnh bộ Bắc Ninh rồi Kì bộ Bắc Kì. Anh là một trong nhóm 7 người thành lập ra chi bộ cộng sản đầu tiên vào tháng 3/1929 ở số nhà 5D –Hàm Long -Hà Nội và là một trong những người vận động thành lập Đông Dương Cộng Sản Đảng .
Năm 1930 sau hội nghị hợp nhất thành lập Đảng anh được bầu làm bí thư chấp uỷ lâm thời của Đảng bộ Đảng Cộng Sản Việt Nam ở Nam Kỳ. Cuối năm 1930 anh bị địch bắt .
Bắt được Ngô Gia Tự, tên chánh mật thám Đông Dương từ Hà Nội vào ngay Sài Gòn .Hết tra tấn lại dụ đỗ, anh chết đi sống lại nhiều lần . Tên chánh mật thám Đông Dương hỏi anh: “ông là người trí thức, tại sao ông lại theo cộng sản ?”
Anh nhìn thẳng vào mắt nó, sắn giọng trả lời :
- Ai cấm trí thức không nhận rõ được chủ nghĩa cộng sản là tốt ?
- Thế thì ông đã nhận ông là cộng sản phải không ?
Tên chánh mật thám tưởng anh đã mắt mưu, nhưng nhanh trí anh quật lại ngay :
- Tôi đã nói rõ với ông là tôi yêu chủ nghĩa cộng sản cũng như những người trí thức bên nước ông đã yêu chủ nghĩa cộng sản” .
Trước thái độ bất khuất của anh, địch đưa anh vào giam lẫn với đám tù “anh chị” hung hãn, mưu hãm lại anh. Nhưng trái lại, chính anh đã thuyết phục được họ. Số đông tù “anh chị” ấy đã tỏ ra kính phục anh .
Ngày 2/5/1933, thực dân Pháp đưa anh ra phiên toà đại hình đặc biệt. Bọn quan toà buộc tội những người cộng sản là kẻ phiến loạn.Anh đứng phắt lên cãi :
“Không đúng, thực dân Pháp cướp nước Việt Nam chúng tôi , bóc lột nhân dân chúng tôi hết sức tàn bạo. Chính điều đó thúc đẩy chúng tôi đứng lên làm cộng sản, đánh đuổi đế quốc, đem lại tự do, độc lập cho tổ quốc chúng tôi” .
Thực dân Pháp đã kết án tù chung thân và đày ra côn đảo. Tại đây,anh đã cùng anh em đấu tranh vô cùng anh dũng chống chế độ nhà tù hà khắc của địch.Anh thường khuyên các đồng chí : “Phải biến nhà tù thành trường học, không nên bỏ phí thời giờ. Bất kì ở đâu chúng ta cũng có thể hoạt động cho chũ nghĩa Cộng Sản được”.
Vào một đêm cuối tháng 1/1935, chi bộ nhà tù tổ chức cho anh cùng một số đồng chí vượt Côn Đảo để trở về đất liền hoạt động. Nhưng không may, anh và các đồng chí đã mất tích giữa biển khơi. Năm anh mới 27 tuổi .